فصلنامه رهیافتی در جامعه شناسی و توسعه

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به طلاق عاطفی در بین زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر قائمشهر بود.
روش پژوهش: پژوهش فوق، از نظر هدف، تحقیقی کاربردی است و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی و از نوع پیمایشی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه 65 سوالی (محقق ساخته) است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مردان و زنان متأهل شهر قائمشهر می‌باشند که به منظور مشاوره خانوادگی به مراکز مشاوره این شهر مراجعه کرده‌اند که تعداد آن‌ها 1134 نفر بود. به منظور تعیین حجم نمونه در تحقیق حاضر از فرمول کوکران استفاده شد و حجم نمونه 288 نفر به دست آمد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد بین روابط فرا زناشویی زوجین و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 61 درصد)، بین سبک زندگی مدرن زوجین و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 63 درصد)، بین سطح فردی و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 59 درصد)، بین فرستایش سرمایه اجتماعی خانواده و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 69 درصد)، بین فرستایش سرمایه فرهنگی خانواده و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 67 درصد)، بین پایگاه اجتماعی- اقتصادی و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 60 درصد) همبستگی معنی‌داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: طلاق عاطفی یکی از آسیب‌هایی است که بسیاری از خانواده‌ها با آن مواجه هستند. فروپاشی پیوندهای زناشویی از برجسته‌ترین نمونه‌های تحولات مرتبط با خانواده امروزی است. ازاین‌رو، ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر طلاق عاطفی هرچه‌بیشتر احساس می‌گردد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان بود.
روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی- توسعه‌ای و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه روستاییان 6 روستای گردشگر پذیر بخش ماهان شهرستان کرمان بود به تعداد (7656) نفر، که از این تعداد 366 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه به ترتیب 93/0 و 90/0 سنجیده شد. جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها از هر دو ماتریس ارزیابی عوامل بیرونی (EFE) و دورنی (IFE) و جهت شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی از ماتریس SWOT استفاده شد. همچنین برای تعیین اولویت معیارها و زیرمعیارهای تحقیق از مدل فرایند تحلیل سلسله‌ مراتبی موسوم به AHP استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از ماتریس سوات نشان می‌دهد بین عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان رابطه معنی‌داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: گردشگری از مهمترین فعالیت‌های انسان معاصر است که همراه با بوجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و روش زندگی انسان‌ها را دگرگون می‌سازد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت بندی موانع مشارکت شهروندان در خدمات شهری شهر شادگان بود.
روش: روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و اکتشافی–آمیخته است. نمونه گیری بصورت هدفمند و از اعضای شورای شهر، شهرداران قبلی و فعلی شهر شادگان و معاونان آنها به تعداد 13 نفر انجام شد. پس از شناسایی موانع از طریق تحلیل محتوا پیشینه تحقیق، پرسشنامه بر اساس طیف لیکرت تهیه و بصورت فن دلفی در 3 دور توزیع گردید که تعدادی از مؤلفه‌ها حذف گردیدند.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد چهار عامل ساختار و مختصات شهری مدیریت شهری، پاداش و انتظار پاداش از مشارکت و ساختارهای مشارکت موانع مشارکت شهروندان در خدمات شهری شناسایی شدند و پس از ترسیم درخت تصمیم اقدام به تهیه پرسشنامه مقایسات زوجی گردید که از طریق نرم افزارExpert Choice 11 اولویت بندی موانع مشارکت شهروندان در خدمات شهری شهر شادگان بدست آمد.
نتیجه گیری: مشارکت منجر به کاهش هزینه‌ها می‌شود زیرا منافع مدیریت شهر و ساکنان به هم وابسته است و چنانچه امر مشارکت محقق شود، بسیاری از خدمات مورد نیاز شهروندان در داخل شهر و با استفاده از ظرفیت‌های همان شهر تأمین می‌شود.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل تأثیرات چندبعدی رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی بر جامعه ایران بود.
روش: روش پژوهش حاضر روش ترکیبی (تحلیل محتوا و نظرسنجی) که به بررسی الگوهای مصرف رسانه، تحولات هویتی، شکل‌گیری جنبش‌های نوین اجتماعی و دگرگونی گفتمان عمومی می پردازد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، که اگرچه این فناوری‌ها فرصت‌هایی برای ارتباطات نوین و مشارکت مدنی ایجاد کرده‌اند، اما با چالش‌های جدی مانند گسترش اطلاعات نادرست، تهدید حریم خصوصی و تعمیق شکاف‌های اجتماعی همراه بوده‌اند. پژوهش حاضر با ترسیم نقشه‌ای جامع از این تعاملات پیچیده، در نهایت راهکارهای سیاستی برای مدیریت هوشمندانه فضای مجازی و توسعه سواد دیجیتال ارائه می‌دهد.
نتیجه گیری: مواجهه جامعه ایران با این پدیده نیازمند بازتعریف راهبردی در سطوح فردی، اجتماعی و حکمرانی است. رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی نه‌تنها شیوه‌های ارتباطی افراد را دگرگون ساخته‌اند، بلکه تأثیرات عمیقی بر ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی سیاسی کشور گذاشته‌اند.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل جامعه شناختی مسئولیت اجتماعی: راهبردها، پیامدها و پیشایندها زنان شاغل در اداره کل جهاد کشاورزی استان سمنان بود. روش: جامعه پژوهش شامل20 نفر از مدیران و خبرگان حوزه جامعه شناختی مسئولیت اجتماعی زنان شاغل اعضاء هیأت علمی، مدیران و کارشناسان زن شاغل در اداره کل جهاد کشاورزی استان سمنان بود که براساس نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از تکنیک اشباع داده‌ها انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها با روش مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌های تحلیل شبکة مضامین نشان داد. 8 مضمون فراگیر و 28 مضمون سازمان دهنده و 63کد اولیه مسئولیت اجتماعی زنان شاغل(راهبردها، پیامدها و پیشایندها) هستند. مضامین(سازمان‌فراگیر) در قالب‌8 بعد ارائه شد که عبارت‌اند از: عوامل انسانی، عوامل سازمانی، راهبردهای فردی، راهبردهای مدیریتی، راهبردهای ارتباطات سازمانی، راهبردهای اقدامات سازمانی، پیشایندها، پیامدها. نتیجه‌گیری: ادغام اجتماعی یکی از مهمترین برنامه‌هایی است که از طریق آن می‌توان به کنترل اوضاع، حمایت‌های عاطفی و ابزاری جوانان پسر بهبود یافته از اعتیاد و در نتیجه کاهش آسیب‌های اجتماعی و رفتارهای پرخطر پرداخت.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی در مدارس مقطع متوسطه پسرانه شهر بابل بود. روش: جامعه پژوهش شامل18 نفر از مدیران و خبرگان حوزه آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی در مدارس اعضاء هیأت علمی، مدیران، معاونین و معلمان مدارس مقطع متوسطه پسرانه شهر بابل بود که براساس نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از تکنیک اشباع داده‌ها انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها با روش مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌های تحلیل شبکة مضامین نشان داد. 6 مضمون فراگیر و 30 مضمون سازمان دهنده و 240 کد اولیه آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی در مدارس هستند. مضامین(سازمان‌فراگیر) در قالب‌6 بعد ارائه شد که عبارت‌اند از: آسیب‌های رفتاری و انضباطی آسیب‌های انحرافی و روانی-اجتماعی، آسیب‌های ساختاری-خانوادگی و اقتصادی، آسیب‌های آموزشی و شناختی، آسیب‌های تربیتی و هویتی، آسیب‌های ساختاری و ارزشی فرهنگی. نتیجه‌گیری: افزایش ناهنجاری‌‌های رفتاری در بین دانش‌آموزان از یک طرف بیانگر شروع ناهنجاری در سنین پایین و از طرف دیگر بیانگر تداوم آن در آینده است که در نهایت بنیان‌‌های جامعه را به مخاطره خواهد انداخت.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی حکمرانی خوب و پایدار مبتنی بر سرمایه اجتماعی در شهرداری تهران بود. روش: جامعه پژوهش شامل 15 نفر از مدیران و خبرگان حوزه حکمرانی خوب و پایدار و سرمایه اجتماعی ، اعضا هیات علمی، مدیران و کارشناسان مناطق 22 گانه شهرداری تهران بود که براساس نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از تکنیک اشباع داده‌ها انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها با روش مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌های تحلیل شبکة مضامین نتایج نشان داد 225 کد اولیه ، 45 کد محوری، 6 مضمون اصلی شامل اعتماد و مشروعیت در فرآیند حکمرانی خوب و پایدار، شبکه‌ها و جریان اطلاعات در سیاست‌گذاری، مشارکت شهروندی و حکمرانی مشارکتی، هنجارها، ارزش‌ها و اخلاق سیاست‌گذاری، عدالت، کرامت انسانی و نهادهای میانجی، دانش بومی، تاب‌آوری، هویت و تبدیل سرمایه اجتماعی به‌دست آمد. نتیجه‌گیری: سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از مولفه‌های کلیدی توسعه پایدار، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت حکمرانی و موفقیت سیاست گذاری های عمومی ایفا می کند.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل کیفی نقش مبلمان شهری در بازنمایی هویت شهری با رویکرد جامعه شناختی در شهر اندیمشک بود. روش: جامعه پژوهش شامل شهروندان شهر اندیمشک بودند که براساس نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از تکنیک اشباع داده‌ها،30 نفر انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها با روش مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش گراندد تئوری (داده بنیاد) انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد مولفه‌های اصلی شرایط و زمینه ها طراحی شهری در بازنمایی هویت شهری عبارتند از تنوع، انعطاف پذیری، دسترسی و نفوذپذیری، آسایش و راحتی، نظافت و پاکیزگی، خوانایی و تصویر پذیری و حفظ هویت، همچنین عوامل تاثیرگذار شهری در بازنمایی هویت شهری عناصر منظر هویت بخشی عبارتند از معبر، نشانه، مبدا و مقصد، بدنه و مبلمان هستند. شاخص های کیفی نیز عبارتند از حس مکان، تنوع‌وحدت و شاخص های کمی عبارتند از در نظر گرفتن فضاهای مناسب و به اندازه برای پیاده و در نظر گرفتن زاویه دید در تقسیم فضایی توسط کف سازی. نتیجه‌گیری: افزایش مهاجرت جمعیت از روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ و در نتیجه آن نیاز کمبود سرانه فضاهای شهری باعث به وجود آمدن سیمایی نامناسب و به هم ریختگی در هویت و کالبد شهرها شده است که با جانمایی مبلمان شهری و رویکردی جامعه شناختی صحیح می توان این مسئله را برطرف کرد.