برساخت اجتماعی کنشگری زنان در مواجهه با مسائل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی: مطالعهای کیفی
دوره 2، شماره 1، بهار 1405، صفحه 28-44
https://doi.org/10.22034/jasd.2026.586367.1028
فریده حمیدی
چکیده هدف: زنان بهعنوان یکی از مهمترین کنشگران اجتماعی، نقش مؤثری در مواجهه با مسائل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جوامع ایفا میکنند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفههای مؤثر بر کنشگری زنان در مواجهه با مسائل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی انجام شد.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی انجام شد. مشارکتکنندگان شامل 30 نفر از زنان بودند که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.
یافته ها: یافتهها نشان داد که مؤلفههای کنشگری زنان در سه بُعد فرهنگی، سیاسی و اجتماعی قابل تبیین هستند. در بُعد فرهنگی، مقولههایی نظیر خانواده مبتنی بر گفتمان ارتباطی، نابرابری فرهنگی، سرمایه فرهنگی، سرمایه نمادین، چالش هویتی، ستم فرهنگی، فقر فرهنگی و گذار از سنت به مدرنیته شناسایی شد. در بُعد سیاسی، سرمایه نمادین سیاسی، خشونت نمادین علیه زنان، شکلگیری عادتوارههای جدید، کنش ارتباطی با حاکمیت، تعارضات قدرت، کنش هدفمند و کنش راهبردی حاکمیت استخراج گردید. همچنین در بُعد اجتماعی، سرمایه شناختی اجتماعی، نابرابری اجتماعی، تحول عادتوارهها، چالش سنت و مدرنیته، هویت اجتماعی پویا و الگوهای تعامل با ساختارهای حاکمیتی بهعنوان مهمترین مقولات شناسایی شدند.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که کنشگری زنان در مواجهه با مسائل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، پدیدهای چندبعدی و متأثر از تعامل میان سرمایههای فرهنگی و نمادین، فرآیندهای هویتیابی، ساختارهای قدرت و شرایط نابرابری اجتماعی است. بر این اساس، ارتقای سرمایههای فرهنگی و اجتماعی زنان میتواند زمینه ایفای نقش مؤثرتر زنان را در فرآیندهای توسعه اجتماعی فراهم سازد.
