انتشارات رازنهان فصلنامه رهیافتی در جامعه شناسی و توسعه 3115-7955 1 2 2025 08 23 A comparative study of the concept of justice in Islamic sociology and Western sociology (comparing the theory of justice in the thoughts of Martyr Morteza Motahari and John Rawls) بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت در جامعه شناسی اسلامی و جامعه شناسی غربی (مقایسه نظریة عدالت در اندیشه‌های شهید مرتضی مطهری(ره) و جان راولز) 62 79 223981 10.22034/jasd.2025.223981 FA مهرشاد میردار نجفی کارشناسی ارشد، گروه حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران Journal Article 2025 05 12 Purpose: The purpose of this study was to conduct a comparative examination of the concept of justice in Islamic sociology and Western sociology, with a focus on the ideas of Martyr Morteza Motahhari and Michael Walzer. To derive a justice framework from the perspectives of these two thinkers, three layers of knowledge—philosophical (including epistemology, anthropology, and ontology), paradigmatic, and scientific (including theory and model)—were considered. Data were collected and analyzed using the comparative method. Findings: The findings indicate that despite certain shared emphases—such as the importance both thinkers place on society and communal goods as well as the principles governing their distribution—Motahhari prioritizes the rights of society over the rights of individuals and disagrees with extensive relativism and maximal pluralism in social goods and distributive principles. He also maintains, unlike Walzer, that some universal and immutable perceptions of justice exist. On the other hand, Walzer, by identifying eleven distinct spheres of justice (membership, security and welfare, money and commodities, office, hard work, leisure, education, kinship and love, recognition, divine grace, and political power), emphasizes the preservation of each sphere’s independence from domination and monopoly. Motahhari, however, identifies three broader domains of justice—divine justice, individual justice, and social justice—and argues for a comprehensive reciprocal relationship among them, in which divine justice forms the foundation of human justice, and individual justice underlies social justice. Conclusion: Justice continues to be a central concern in socio‑economic and political thought. Although numerous social movements and political revolutions have sought to achieve justice and equality, there remains no universal agreement on the structure of a fully just society. هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت در جامعه شناسی اسلامی و جامعه شناسی غربی با تمرکز بر آرای شهید مرتضی مطهری و مایکل والزر بود. برای دستیابی به الگوی عدالت از دیدگاه این دو متفکر، سه معرفت «فلسفی» (شامل معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و هستی‌شناسی)، «پارادایمی» و «علمی» (شامل نظریه و مدل) در نظر گرفته‌ شده و داده‌ها گردآوری و با استفاده از روش تطبیقی، تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد باوجود اشتراکات دو متفکر در اهمیت دادن به جامعه و اجتماع در تلقی از مواهب اجتماعی و اصول توزیع آن، شهید مطهری حقوق جامعه را نسبت به حقوق افراد مقدم می‌داند و با نسبی‌گرایی و تکثرگراییِ حداکثری در مواهب و اصول توزیع موافق نیست. وی همچنین ‌برخلاف رویکرد والزر معتقد به وجود برخی از ادراکات جهان‌شمول و ثابت در عدالت است. از طرف دیگر والزر با احصای حوزه‌های جزئی یازده‌گانه از عدالت (عضویت،‌ امنیت و رفاه، پول و کالا، منصب، کار سخت، اوقات فراغت، آموزش، خویشاوندی و عشق، تشخیص و رسمیت، فیض الهی و قدرت سیاسی)، به حفظ استقلال هر حوزه از «سلطه» و «انحصار» تأکید دارد؛ اما شهید مطهری با بیان سه حوزه‌ی کلی از عدالت (عدل الهی، عدالت فردی و عدالت اجتماعی) قائل به وجود رابطه‌ی «همه‌جانبه» تأثیر میان آن‌ها در ساختاری است که عدل الهی زیربنای عدالت بشری و عدالت فردی زیربنای عدالت اجتماعی است. نتیجه‌گیری: عدالت از منظر اجتماعی- اقتصادی و سیاسی مورد توجه محققان و اندیشمندان می‌باشد. از آنجا که جنبش‌های اجتماعی و انقلاب‌های سیاسی زیادی تاکنون برای تحقق امر عدالت و برابری در دنیا صورت گرفته است اما هنوز بر سرتحقیق یک جامعه معتدل اتفاق نظری وجود ندارد.

https://www.jasd.ir/article_223981_0102267f808b7ae0e93616376df33ef7.pdf