انتشارات رازنهان فصلنامه رهیافتی در جامعه شناسی و توسعه 3115-7955 1 3 2025 11 22 Historical Obstacles to the Growth of Capitalism in Iran: A Comparative and Critical Analysis of Ahmad Ashraf's Views موانع تاریخی رشد سرمایه داری در ایران: تحلیل تطبیقی و نقدی بر دیدگاه های احمد اشرف 1 12 235931 10.22034/jasd.2026.235931 FA آمنه عباسی گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، ایران 0000-0001-7322-0790 داریوش رضاپور دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، ایران 0000-0002-5805-0540 Journal Article 2025 09 03 This study aims to provide a critical analysis of the content of Historical Barriers to the Growth of Capitalism in Iran by Ahmad Ashraf, examining in structural terms the historical causes underlying the underdevelopment of industrial capitalism in Iran. The research employs a directed qualitative content analysis approach, drawing on concepts derived from theories of historical institutionalism, dependent development, and the developmental state in order to code the text and extract its key themes<span dir="RTL" lang="AR-SA">.</span><br>The findings indicate that the barriers to the growth of capitalism in Iran can be classified at two levels: internal barriers (including tribal structure, economic and political insecurity, and inhibiting social structures) and external barriers (such as colonialism, the penetration of the global economy, and inefficient economic investment). These two sets of factors have operated through a cycle of reproducing structural dependency, thereby preventing the emergence of productive classes and effective institutions<span dir="RTL" lang="AR-SA">.</span><br>A comparative analysis with the experiences of Turkey and India shows that weakness in the will for institutional reform and the absence of a developmental state are among the major factors distinguishing Iran from these countries. In its final analysis, while the present study affirms the historical richness of Ashraf’s work, it also emphasizes its theoretical limitations and its neglect of the possibility of structural reform. By considering the historical continuity of developmental barriers in Iran, this study highlights the necessity of rethinking the country’s current political and economic institutions<span dir="RTL" lang="AR-SA">.</span> این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی محتوای کتاب موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران اثر احمد اشرف، به بررسی ساختاری علل تاریخی توسعه‌نیافتگی سرمایه‌داری صنعتی در ایران می‌پردازد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است که با بهره‌گیری از مفاهیم برگرفته از نظریه‌های نهادگرایی تاریخی، توسعه وابسته و دولت توسعه‌گرا، به کدگذاری و استخراج مضامین کلیدی از متن کتاب پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که موانع رشد سرمایه‌داری در ایران را می‌توان در دو سطح «موانع داخلی» (شامل ساختار عشیره‌ای، ناامنی اقتصادی و سیاسی و ساختارهای اجتماعی بازدارنده) و «موانع خارجی» (مانند استعمار، نفوذ اقتصاد جهانی و سرمایه‌گذاری اقتصادی ناکارآمد) طبقه‌بندی کرد. این دو دسته از عوامل در قالب یک چرخه بازتولید وابستگی ساختاری عمل کرده‌اند که مانع شکل‌گیری طبقات تولیدگر و نهادهای کارآمد شده‌اند. مقایسه تطبیقی با تجربه کشورهای ترکیه و هند نشان می‌دهد که ضعف در اراده اصلاح نهادی و فقدان دولت توسعه‌گرا، از عوامل تمایز ایران با این کشورهاست. در تحلیل نهایی، پژوهش حاضر ضمن تأیید غنای تاریخی اثر اشرف، بر کاستی‌های نظری و غفلت از امکان‌پذیری اصلاح ساختارها نیز تأکید دارد. این مطالعه با نگاهی به تداوم تاریخی موانع توسعه در ایران، ضرورت بازاندیشی در نهادهای سیاسی و اقتصادی کنونی را برجسته می‌سازد. https://www.jasd.ir/article_235931_e7e392faf48360dbb1dc855ab74645b8.pdf