بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی (مورد مطالعه بخش ماهان شهرستان کرمان)

نوع مقاله : پژوهشی-آمیخته

نویسنده

گروه مطالعات و ارزیابی منابع انسانی، مرکز پژوهشی مطالعات مدیریت منابع و کسب و کاردانش محور، ایران

چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان بود.
روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی- توسعه‌ای و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه روستاییان 6 روستای گردشگر پذیر بخش ماهان شهرستان کرمان بود به تعداد (7656) نفر، که از این تعداد 366 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه به ترتیب 93/0 و 90/0 سنجیده شد. جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها از هر دو ماتریس ارزیابی عوامل بیرونی (EFE) و دورنی (IFE) و جهت شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی از ماتریس SWOT استفاده شد. همچنین برای تعیین اولویت معیارها و زیرمعیارهای تحقیق از مدل فرایند تحلیل سلسله‌ مراتبی موسوم به AHP استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از ماتریس سوات نشان می‌دهد بین عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان رابطه معنی‌داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: گردشگری از مهمترین فعالیت‌های انسان معاصر است که همراه با بوجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و روش زندگی انسان‌ها را دگرگون می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Investigating factors affecting rural tourism development

نویسنده English

Hossein Sedaghat
Department of human resources studies and evaluation, Research Center of Resource Management Studies and Knowledge-Based Business , Iran.
چکیده English

Abstract
Purpose: The purpose of this study was to investigate the factors influencing the development of rural tourism in the Mahan District of Kerman County.
Method: This research is applied‑developmental in purpose and descriptive‑analytical in method. The statistical population consisted of all residents of six tourism‑receiving villages in the Mahan District (N = 7,656). Using stratified random sampling and Cochran’s formula, a sample of 366 participants was selected. Data were collected using a questionnaire measuring factors affecting rural tourism development. The validity and reliability of the questionnaire were assessed at 0.93 and 0.90, respectively. To identify strengths, weaknesses, opportunities, and threats, both the External Factor Evaluation (EFE) and Internal Factor Evaluation (IFE) matrices were used, and the SWOT matrix served to determine the factors influencing rural tourism development. Additionally, the Analytic Hierarchy Process (AHP) was employed to prioritize the criteria and sub‑criteria.
Findings: The results derived from the SWOT matrix indicate a significant relationship among the factors influencing rural tourism development in the Mahan District of Kerman County.
Conclusion: Tourism is one of the most important activities of contemporary human society. While creating profound transformations in the physical landscape, it reshapes political, economic, and cultural conditions as well as human lifestyles.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable development
Rural tourism
Mahan District
Kerman County
 1.      احمدی، حسین؛ شمس الدینی، علی؛ جعفری نیا، غلامرضا. (1404). تبیین شاخص‌های فرهنگی مؤثر بر توسعۀ گردشگری در شهر‌های صنعتی (مورد مطالعه: شهر عسلویه). فصلنامه گردشگری و توسعه، (43)، 63- 84.
2.      اکبریان رونیزی، سعیدرضا؛ نگهبان، سعید؛ رنجبر، علیرضا. (1404). تحلیل نگرش ذینفعان از پایداری گردشگری خانه‌های دوم در نواحی روستایی پیرامون کلانشهرها. فصلنامه توسعه فضاهای پیراشهری، (15)، 84 -110.
3.      ایمانی، بهرام؛ معدنی، جواد. (1403). نقش مشارکت و توسعه روستایی در گردشگری روستایی و توسعه اشتغال پایدار: بکارگیری شاخص چندکارکردی روستایی. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، (67)،167- 196.
4.      پاشایی، پارسا؛ تقدیسی، احمد. (1404). بررسی زیرساخت‌ها و طرح‌های توسعه گردشگری در شهرستان‌های استان بوشهر. فصلنامه اندیشه‌های نو در علوم جغرافیایی، (8)، 43- 62.
5.      پورمهدی امیری، مهدی، قاسمی، سید هاشم. (1402). شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه مناطق گردشگری مازندران با رویکرد مشارکتی. فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی،5(4)،211-230.
6.      جوان، فرهاد، حسنوند، علی، عارف نژاد، محسن. (1403). شناسایی تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین عوامل توسعه گردشگری روستایی در راستای اقتصاد پایدار. فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی،5(15)، 84-98.
7.      دوزنده ضیابری، فاطمه؛ اسعدی، میرمحمد؛ باصولی، مهدی، فلاح تفتی، حامد. (1404). ارائه الگوی کارآفرینی اجتماعی در توسعه گردشگری روستایی در روستاهای هدف گردشگری استان گیلان. فصلنامه ارزش آفرینی در مدیریت کسب و کار، (14)، 4- 23.
8.      سیف الدینی خالقی، شیوا، جهانبخش، اسماعیل، اسماعیلی، رضا. (1401). بررسی تاثیرات اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی توسعه صنایع دستی و نقش آن در رونق گردشگری استان کرمان. ماهنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، 5(11)، 1230-1247.
9.      شوکتی آمقانی، محمد، سارانی، ولی اله؛ سواری، مسلم. (1404). تدوین راهبردهای توسعه گردشگری روستایی در استان خوزستان. فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی،6(19)، 54- 70.
10. عزیزی، بهراد؛ مطیع حق شناس، نادر؛ رستمعلی زاده، ولی اله. (1404). ترسیم الگوی راهبردی برای تحقق توسعه پایدار روستایی (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان خلخال). فصلنامه پژوهش‌های جامعه شناختی،19(1)، 2- 28.
11. علیزاده عباس آبادی، سمیه؛ خزایی پول، مرتضی. (1404). مدیریت گردشگری روستایی در جهت توسعه و شناخت فرهنگ محلی. فصلنامه مطالعات مدیریت و کار آفرینی، (52)، 82- 97.
12. عنابستانی، علی اکبر؛ ذوالفقاری، مرتضی؛ توکلی نیا، جمیله. (1404). تحلیل اثرگذاری رهیافت روستای هوشمند بر پایداری سکونتگاه‌های پیراشهری با رویکرد آینده پژوهی (مطالعه موردی: روستاهای پیرامون کلانشهر تهران). فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، (45)، 26-54.
13. قادری، اسماعیل؛ ضیایی، محمود؛ محمودزاده، سید مجتبی؛ المصطفی، بثینه. (1404). گردشگری بین المللی پس از بحران در دمشق: توسعه، چالش‌ها و فرصت‌ها. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه‌ای)،15(1)، 74- 98.
14. کمالی، یحیی. (1400). شناسایی چالش‌های توسعه گردشگری پایدار در استان کرمان. فصلنامه گردشگری و توسعه، 11(2)، 145-165.
15. منظم اسماعیل پور، علی؛ رومیانی، احمد؛ عباس رشد، خدیجه؛ امرایی، مهتاب. (1404). تحلیل اثرگذاری حمایت مردم محلی از توسعه روستاهای هدف گردشگری استان زنجان. فصلنامه روستا و توسعه پایدار فضا،6(1)، 119- 139.
16. میررحیمی، مهدیه السادات. (1404). تاملی بر چشم‌انداز پداگوژی گردشگری پایدار در آموزش عالی: (یک مطالعه‌‌ی سنتزپژوهی). فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری عصر هوشمند،2(1)،36- 54.
17. Byeong Park, D, Kwang-Woo Lee, Hyun-Suk Choi, Yooshik Yoon. (2012). Factors influencing social capital in rural tourism communities in South Korea. Tourism Management,33(6), 1511-1520.
18. Janjua, Z. U. A., Krishnapillai, G., & Rehman, M. (2023). Importance of the sustainability tourism marketing practices: an insight from rural community-based homestays in Malaysia. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 6(2), 575-594.
19. Joshi, S., Panzer-Kraus, S., Zerbe, S. & Saurwein, M. (2024). Rural tourism in Europe from a landscape perspective: A systematic review. European Journal of Tourism Research, 36, 3616. https://doi.org/10.54055/ejtr.v36i.3328
20. Ma, D., Sun, D., & Wang, Z. (2024). Exploring the Rural Revitalization Effect under the Interaction of Agro-Tourism Integration and Tourism-Driven Poverty Reduction: Empirical Evidence for China. Land, 13(1), 60.
21. Miller, G & Torres-Delgado, A. (2023). Measuring sustainable tourism: a state of the art review of sustainable tourism indicators, Journal of Sustainable Tourism, 31:7, 1483-1496.
22. Prayitno, G., A Auliah, Ari, I, R, D., Effendi, A., Hayat, A., Delisa, A., Siankwilimba, E., & HiddlestoneMumford, J. (2024). Social capital for sustainable tourism development in Indonesia. Cogent Social Sciences (2024), 10: 2293310.
23. Sadeghi H. O & Seidaiy. S. (2023). Tourism and Rural Development. Rural Areas - Development and Transformations. DOI: 10.5772/intechopen.111400
24. SotákBenedeková,L.Rybárová,J.Tometzová,D.Seňová,A.Rybár,R. (2025).Comprehensive Analysis of Rural Tourism Development: Historical Evolution, Current Trends, andFutureProspects.Sustainability,17,1045.https://doi.org/10.3390/su17031045.
25. Verma, V., Ahlawat, R., Ghai, M., & Bansal, S. (2024). Rural tourism in Himachal Pradesh in transition: Challenges for regional sustainability. Multidisciplinary Reviews, 7(1), 2024010-2024010.
26. Vrana, V. (2023). Sustainable Tourism Development and Innovation: Recent Advances and Challenges. Sustainability, (15), 24-72.
27. Yanan, L., Ismail, M. A., & Aminuddin, A. (2024). How has rural tourism influenced the sustainable development of traditional villages? A systematic literature reviews. Heliyon.

  • تاریخ دریافت 20 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 11 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 09 آبان 1404