فصلنامه رهیافتی در جامعه شناسی و توسعه

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل کیفی نقش مبلمان شهری در بازنمایی هویت شهری با رویکرد جامعه شناختی در شهر اندیمشک بود. روش: جامعه پژوهش شامل شهروندان شهر اندیمشک بودند که براساس نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از تکنیک اشباع داده‌ها،30 نفر انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها با روش مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش گراندد تئوری (داده بنیاد) انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد مولفه‌های اصلی شرایط و زمینه ها طراحی شهری در بازنمایی هویت شهری عبارتند از تنوع، انعطاف پذیری، دسترسی و نفوذپذیری، آسایش و راحتی، نظافت و پاکیزگی، خوانایی و تصویر پذیری و حفظ هویت، همچنین عوامل تاثیرگذار شهری در بازنمایی هویت شهری عناصر منظر هویت بخشی عبارتند از معبر، نشانه، مبدا و مقصد، بدنه و مبلمان هستند. شاخص های کیفی نیز عبارتند از حس مکان، تنوع‌وحدت و شاخص های کمی عبارتند از در نظر گرفتن فضاهای مناسب و به اندازه برای پیاده و در نظر گرفتن زاویه دید در تقسیم فضایی توسط کف سازی. نتیجه‌گیری: افزایش مهاجرت جمعیت از روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ و در نتیجه آن نیاز کمبود سرانه فضاهای شهری باعث به وجود آمدن سیمایی نامناسب و به هم ریختگی در هویت و کالبد شهرها شده است که با جانمایی مبلمان شهری و رویکردی جامعه شناختی صحیح می توان این مسئله را برطرف کرد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر فناوری‌های نوظهور بر ساختارهای اجتماعی، مطالعه کیفی هوش مصنوعی و تغییرات الگوهای کار در ایران بود.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و نظریه داده‌بنیاد، به بررسی عمقی پیامدهای ورود هوش مصنوعی بر بازار کار ایران و ساختارهای اجتماعی مرتبط با آن می‌پردازد. داده‌ها با مصاحبه نیمه‌ساختاریافته از متخصصان فناوری، مدیران منابع انسانی و نیروی کار جمع‌آوری و با روش کدگذاری چندمرحله‌ای تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، که هوش مصنوعی علاوه بر افزایش بهره‌وری و ظهور مشاغل دانشی، موجب حذف مشاغل تکراری و افزاینده شکاف مهارتی شده و روابط کاری را دچار تحولات بنیادی ساخته است. در کنار فرصت‌ها، چالش‌هایی چون تشدید نابرابری اجتماعی، احساس بیگانگی شغلی و تهدید عدالت دیجیتال نیز ظاهر شده است.
نتیجه‌گیری: سیاست‌گذاران با ارتقای آموزش مهارت‌های فناورانه و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، فرایند سازگاری جامعه با تحولات فناورانه را تسهیل کنند.

چکیده این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی محتوای کتاب موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران اثر احمد اشرف، به بررسی ساختاری علل تاریخی توسعه‌نیافتگی سرمایه‌داری صنعتی در ایران می‌پردازد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است که با بهره‌گیری از مفاهیم برگرفته از نظریه‌های نهادگرایی تاریخی، توسعه وابسته و دولت توسعه‌گرا، به کدگذاری و استخراج مضامین کلیدی از متن کتاب پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که موانع رشد سرمایه‌داری در ایران را می‌توان در دو سطح «موانع داخلی» (شامل ساختار عشیره‌ای، ناامنی اقتصادی و سیاسی و ساختارهای اجتماعی بازدارنده) و «موانع خارجی» (مانند استعمار، نفوذ اقتصاد جهانی و سرمایه‌گذاری اقتصادی ناکارآمد) طبقه‌بندی کرد. این دو دسته از عوامل در قالب یک چرخه بازتولید وابستگی ساختاری عمل کرده‌اند که مانع شکل‌گیری طبقات تولیدگر و نهادهای کارآمد شده‌اند. مقایسه تطبیقی با تجربه کشورهای ترکیه و هند نشان می‌دهد که ضعف در اراده اصلاح نهادی و فقدان دولت توسعه‌گرا، از عوامل تمایز ایران با این کشورهاست. در تحلیل نهایی، پژوهش حاضر ضمن تأیید غنای تاریخی اثر اشرف، بر کاستی‌های نظری و غفلت از امکان‌پذیری اصلاح ساختارها نیز تأکید دارد. این مطالعه با نگاهی به تداوم تاریخی موانع توسعه در ایران، ضرورت بازاندیشی در نهادهای سیاسی و اقتصادی کنونی را برجسته می‌سازد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به طلاق عاطفی در بین زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر قائمشهر بود.
روش پژوهش: پژوهش فوق، از نظر هدف، تحقیقی کاربردی است و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی و از نوع پیمایشی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه 65 سوالی (محقق ساخته) است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مردان و زنان متأهل شهر قائمشهر می‌باشند که به منظور مشاوره خانوادگی به مراکز مشاوره این شهر مراجعه کرده‌اند که تعداد آن‌ها 1134 نفر بود. به منظور تعیین حجم نمونه در تحقیق حاضر از فرمول کوکران استفاده شد و حجم نمونه 288 نفر به دست آمد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد بین روابط فرا زناشویی زوجین و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 61 درصد)، بین سبک زندگی مدرن زوجین و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 63 درصد)، بین سطح فردی و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 59 درصد)، بین فرستایش سرمایه اجتماعی خانواده و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 69 درصد)، بین فرستایش سرمایه فرهنگی خانواده و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 67 درصد)، بین پایگاه اجتماعی- اقتصادی و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 60 درصد) همبستگی معنی‌داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: طلاق عاطفی یکی از آسیب‌هایی است که بسیاری از خانواده‌ها با آن مواجه هستند. فروپاشی پیوندهای زناشویی از برجسته‌ترین نمونه‌های تحولات مرتبط با خانواده امروزی است. ازاین‌رو، ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر طلاق عاطفی هرچه‌بیشتر احساس می‌گردد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی و فهم جامعه شناسانه انجام کاشت ناخن در میان زنـان شهر قوچان اسـت.
روش: پژوهش با رویکرد کیفی و روش گراندد تئوری انجام شده است. ابزار استفاده شده برای گردآوری داده‌ها، مصـاحبه نیمه ساخت یافته بوده است. جهت انتخاب افراد مصاحبه شونده از روش نمونه گیری هدفمند و برای تشخیص تعداد افراد از نمونه گیری نظری استفاده شده است. جامعه بررسی شده، زنان ساکن شهر قوچان‌اند کـه تجربه کاشت ناخن داشته‌اند. تعداد نمونه بررسی شده 27 نفر از زنان 20 ـ 60 ساله است که تجربه کاشت ناخن داشته‌اند.
یافته‌ها: براساس یافته‌ها، شرایط علی این پژوهش، ترس از طردشدن و تصویر ذهنی منفی نسبت به دست‌هایشان بـوده اسـت. میل بـه زیبایی (وابرازگرایی بدنی) پدیده محوری پژوهش است که در بستر ارزش‌های اجتماعی و شـرایط خـانوادگی اتفـاق افتـاده است. محدودیت‌های اجتماعی و حس تعارض شرایط و مداخله گری تبلیغات و ترغیب دیگـران بـه کاشت ناخن شـرایط تسهیل گر این پدیده است. پیامدها و آثار مطالعه عمل کاشت ناخن در این پژوهش، افزایش اعتمادبه نفس، صـرفه جـویی در زمان و صرفه جویی اقتصادی است.
نتیجه‌گیری: در شرایط جامعه‌ای رو به تغییر که زنان چندان جایگاهی در امور اجتماعی ندارند و محدودیت‌های متعددی اعمال می‌شود، بدن یکی از ابزارهای بسیار مؤثر در ابراز و نمایش خود می‌گردد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت در جامعه شناسی اسلامی و جامعه شناسی غربی با تمرکز بر آرای شهید مرتضی مطهری و مایکل والزر بود. برای دستیابی به الگوی عدالت از دیدگاه این دو متفکر، سه معرفت «فلسفی» (شامل معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و هستی‌شناسی)، «پارادایمی» و «علمی» (شامل نظریه و مدل) در نظر گرفته‌ شده و داده‌ها گردآوری و با استفاده از روش تطبیقی، تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد باوجود اشتراکات دو متفکر در اهمیت دادن به جامعه و اجتماع در تلقی از مواهب اجتماعی و اصول توزیع آن، شهید مطهری حقوق جامعه را نسبت به حقوق افراد مقدم می‌داند و با نسبی‌گرایی و تکثرگراییِ حداکثری در مواهب و اصول توزیع موافق نیست. وی همچنین ‌برخلاف رویکرد والزر معتقد به وجود برخی از ادراکات جهان‌شمول و ثابت در عدالت است. از طرف دیگر والزر با احصای حوزه‌های جزئی یازده‌گانه از عدالت (عضویت،‌ امنیت و رفاه، پول و کالا، منصب، کار سخت، اوقات فراغت، آموزش، خویشاوندی و عشق، تشخیص و رسمیت، فیض الهی و قدرت سیاسی)، به حفظ استقلال هر حوزه از «سلطه» و «انحصار» تأکید دارد؛ اما شهید مطهری با بیان سه حوزه‌ی کلی از عدالت (عدل الهی، عدالت فردی و عدالت اجتماعی) قائل به وجود رابطه‌ی «همه‌جانبه» تأثیر میان آن‌ها در ساختاری است که عدل الهی زیربنای عدالت بشری و عدالت فردی زیربنای عدالت اجتماعی است.
نتیجه‌گیری: عدالت از منظر اجتماعی- اقتصادی و سیاسی مورد توجه محققان و اندیشمندان می‌باشد. از آنجا که جنبش‌های اجتماعی و انقلاب‌های سیاسی زیادی تاکنون برای تحقق امر عدالت و برابری در دنیا صورت گرفته است اما هنوز بر سرتحقیق یک جامعه معتدل اتفاق نظری وجود ندارد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، جرایم جوامع و مناطق آزاد تجاری و تکنیک‌های پیشگیری از آن در راستای توسعه و پیشرفت بود.
یافته‌ها: تحقیق و بررسی‌هایی در این زمینه دریافت شد که علاوه بر جرائم شایعی مانند رانت، اختلاس، رشوه، سرقت، جرائم خاصی مانند قاچاق، ورود و اقامت اتباع خارجی بدون مجوز، گواهی خلاف واقع کوتاژ و غیره در این مناطق به وفور رخ می‌دهد. هم چنین تکنیک‌های پیشگیری اجتماعی را می‌توان در قالب تدابیر بهبود و سالم‌سازی محیط، آگاهی رسانی عمومی و غیره بهبود داد. جهت پیشگیری وضعی نیز خنثی سازی عوامل جرم زا و انگیزه‌های بزه کارانه و... مفید می‌باشند.
نتیجه‌گیری: پیشگیری از جرم در مناطق آزاد تجاری نیازمند یک رویکرد چند جانبه است که شامل اقدامات امنیتی، آموزشی و همکاری‌های بین ‌سازمانی می‌شود. با توجه به نیازهای خاص هر منطقه، پیاده‌ سازی این استراتژی‌ها می‌تواند به کاهش نرخ جرم و افزایش امنیت در این مناطق بیانجامد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان بود.
روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی- توسعه‌ای و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه روستاییان 6 روستای گردشگر پذیر بخش ماهان شهرستان کرمان بود به تعداد (7656) نفر، که از این تعداد 366 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه به ترتیب 93/0 و 90/0 سنجیده شد. جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها از هر دو ماتریس ارزیابی عوامل بیرونی (EFE) و دورنی (IFE) و جهت شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی از ماتریس SWOT استفاده شد. همچنین برای تعیین اولویت معیارها و زیرمعیارهای تحقیق از مدل فرایند تحلیل سلسله‌ مراتبی موسوم به AHP استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از ماتریس سوات نشان می‌دهد بین عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان رابطه معنی‌داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: گردشگری از مهمترین فعالیت‌های انسان معاصر است که همراه با بوجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و روش زندگی انسان‌ها را دگرگون می‌سازد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و سطح بندی عوامل ادغام اجتماعی مبتنی بر کاهش رفتارهای پرخطر جوانان پسر بهبود یافته از اعتیاد بود.
روش: روش پژوهش حاضر، توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود. نمونه مورد مطالعه 384 نفر از جوانان پسر 20 تا 30 سال بهبود یافته از اعتیاد هستند که به مرکز درمان و بازتوانی کاهش آسیب در شهر تهران مراجعه کرده بودند که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. جهت تحلیل عوامل ادغام اجتماعی مبتنی بر کاهش رفتارهای پرخطر جوانان پسر بهبود یافته از اعتیاد و سطح بندی هر یک از عوامل به دست آمده از مدل ساختاری تفسیری ISM استفاده شد. همچنین جهت بررسی روابط بین متغیر‌ها، شناسایی و سطح‌بندی عوامل از تحلیل عاملی تاییدی، تکنیک مدل سازی با استفاده از نرم افزارSmart PLS3 بهره گرفته شد. یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، 15مقوله شناسایی شد. مقوله‌های شناسایی شده شامل حمایت خانواده، پذیرش‌اجتماعی، توانمندسازی اقتصادی، دسترسی به خدمات روانشناختی، حمایت از سلامت جسمی، آموزش مهارت‌های زندگی، مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی، حمایت و مشارکت سازمان‌های غیردولت، تسهیلات مسکن پایدار، آموزش شغلی و فنی، ایجاد حس هویت و ارزش شخصی، برنامه‌های حمایتی دولتی، تسهیلات بازتوانی و بازگشت به جامعه، گروه‌های حمایتی و خودیاری، نظارت و پیگیری منظم می باشد.
نتیجه‌گیری: ادغام اجتماعی یکی از مهمترین برنامه‌هایی است که از طریق آن می‌توان به کنترل اوضاع، حمایت‌های عاطفی و ابزاری جوانان پسر بهبود یافته از اعتیاد و در نتیجه کاهش آسیب‌های اجتماعی و رفتارهای پرخطر پرداخت.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان بود.
روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی- توسعه‌ای و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه روستاییان 6 روستای گردشگر پذیر بخش ماهان شهرستان کرمان بود به تعداد (7656) نفر، که از این تعداد 366 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه به ترتیب 93/0 و 90/0 سنجیده شد. جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها از هر دو ماتریس ارزیابی عوامل بیرونی (EFE) و دورنی (IFE) و جهت شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی از ماتریس SWOT استفاده شد. همچنین برای تعیین اولویت معیارها و زیرمعیارهای تحقیق از مدل فرایند تحلیل سلسله‌ مراتبی موسوم به AHP استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از ماتریس سوات نشان می‌دهد بین عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان رابطه معنی‌داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: گردشگری از مهمترین فعالیت‌های انسان معاصر است که همراه با بوجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و روش زندگی انسان‌ها را دگرگون می‌سازد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت در جامعه شناسی اسلامی و جامعه شناسی غربی با تمرکز بر آرای شهید مرتضی مطهری و مایکل والزر بود. برای دستیابی به الگوی عدالت از دیدگاه این دو متفکر، سه معرفت «فلسفی» (شامل معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و هستی‌شناسی)، «پارادایمی» و «علمی» (شامل نظریه و مدل) در نظر گرفته‌ شده و داده‌ها گردآوری و با استفاده از روش تطبیقی، تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد باوجود اشتراکات دو متفکر در اهمیت دادن به جامعه و اجتماع در تلقی از مواهب اجتماعی و اصول توزیع آن، شهید مطهری حقوق جامعه را نسبت به حقوق افراد مقدم می‌داند و با نسبی‌گرایی و تکثرگراییِ حداکثری در مواهب و اصول توزیع موافق نیست. وی همچنین ‌برخلاف رویکرد والزر معتقد به وجود برخی از ادراکات جهان‌شمول و ثابت در عدالت است. از طرف دیگر والزر با احصای حوزه‌های جزئی یازده‌گانه از عدالت (عضویت،‌ امنیت و رفاه، پول و کالا، منصب، کار سخت، اوقات فراغت، آموزش، خویشاوندی و عشق، تشخیص و رسمیت، فیض الهی و قدرت سیاسی)، به حفظ استقلال هر حوزه از «سلطه» و «انحصار» تأکید دارد؛ اما شهید مطهری با بیان سه حوزه‌ی کلی از عدالت (عدل الهی، عدالت فردی و عدالت اجتماعی) قائل به وجود رابطه‌ی «همه‌جانبه» تأثیر میان آن‌ها در ساختاری است که عدل الهی زیربنای عدالت بشری و عدالت فردی زیربنای عدالت اجتماعی است.
نتیجه‌گیری: عدالت از منظر اجتماعی- اقتصادی و سیاسی مورد توجه محققان و اندیشمندان می‌باشد. از آنجا که جنبش‌های اجتماعی و انقلاب‌های سیاسی زیادی تاکنون برای تحقق امر عدالت و برابری در دنیا صورت گرفته است اما هنوز بر سرتحقیق یک جامعه معتدل اتفاق نظری وجود ندارد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل جامعه شناختی ابعاد توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی در صنعت نفت و گاز کشور بود. روش: این پژوهش مروری-توصیفی به بررسی مرور ادبیات از بین کلیه مطالعات انجام‌شده در ارتباط با تحلیل جامعه شناختی ابعاد توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی در صنعت نفت و گاز کشور در طی 10سال اخیر (از سال 1393 تا سال 1403) پرداخته که با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده بودند. پس از جستجوی اولیه از مقالات و پایان نامه‌های مرتبط با موضوع و غربالگری آنها، تعداد 12 مقاله انتخاب و بررسی شده است. یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، که شاخص‌های مشارکت مردمی، تحولات درآمد نفت و رشد شهرنشینی، حکومت داری و شفافیت، تغییرات معیشتی، سبک زندگی، دگرگونی ارزش‌ها و هنجارها، مشکلات زیست محیطی، نابرابری‌های اجتماعی- اقتصادی صادرات نفت، ضعف مهارت‌های شغلی و تشدید نابرابری، برنامه‌های اقتصادی و عمرانی مبتنی بر درآمد نفت از مهمترین عوامل تأثیر گذار بر توسعه اقتصادی و اجتماعی پایدار در صنعت نفت و گاز کشور می باشند.نتیجه گیری: در ایران نفت به عنوان ستون فقرات درآمدهای اقتصادی، بر تحولات اجتماعی گوناگون از جمله تحرک اجتماعی و توسعه پایدار اثر می‌گذارد.در کشورهای دارای وفور منابع خدادادی مانند ایران، درآمد حاصل از منابع طبیعی، به دلایل مختلفی از جمله عدم مدیریت صحیح درآمدها، می‌تواند با تاثیرگذاری بر شرایط اجتماعی و اقتصادی به عنوان مانعی برای توسعه پایدار تبدیل گردد. بنابراین نفت هم می‌تواند عامل رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی باشد و هم می تواند مانع آن باشد.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تحلیل جامعه شناختی رابطه توسعه پایدار اجتماعی با خط مشی‌های فرهنگی با توجه به نقش میانجی حقوق شهروندی در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی بود.
روش: روش پژوهش حاضر توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کارکنان دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی می‌باشند به تعداد (270) نفر، که از این تعداد 159 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از سه پرسشنامه‌ توسعه پایدار اجتماعی (محقق ساخته)، پرسشنامه‌ خط مشی‌های فرهنگی (محقق ساخته)، و پرسشنامه حقوق شهروندی(محقق ساخته) استفاده گردید. که روایی و پایایی آن به ترتیب 93/0 و 90/0، 91/0 و 89/0 و 86/0 و 88/ سنجیده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چند گانه و مدل یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS22 استفاده شده است.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد بین توسعه پایدار اجتماعی با خط مشی‌های فرهنگی با توجه به نقش میانجی حقوق شهروندی در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی رابطه معنی‌داری وجود دارد. بین توسعه پایدار اجتماعی با خط‌مشی‌های فرهنگی در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی رابطه معنی داری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: توسعه پایدار اجتماعی با تأکید بر خط مشی‌گذاری‌های فرهنگی و همچنین حقوق شهروندی بر جوامع مدرن در ابعاد مختلفی همچون بهبود کیفیت زندگی، کاهش نابرابری ها، و افزایش مشارکت عمومی تأثیرات بسیار زیادی می‌گذارد.