جامعه‌شناسی رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی در ایران

نوع مقاله : پژوهشی-آمیخته

نویسنده

گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه ملی و مهارت، تهران، ایران

چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، تحلیل تأثیرات چندبعدی رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی بر جامعه ایران بود.
روش: روش پژوهش حاضر روش ترکیبی (تحلیل محتوا و نظرسنجی) که به بررسی الگوهای مصرف رسانه، تحولات هویتی، شکل‌گیری جنبش‌های نوین اجتماعی و دگرگونی گفتمان عمومی می پردازد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد، که اگرچه این فناوری‌ها فرصت‌هایی برای ارتباطات نوین و مشارکت مدنی ایجاد کرده‌اند، اما با چالش‌های جدی مانند گسترش اطلاعات نادرست، تهدید حریم خصوصی و تعمیق شکاف‌های اجتماعی همراه بوده‌اند. پژوهش حاضر با ترسیم نقشه‌ای جامع از این تعاملات پیچیده، در نهایت راهکارهای سیاستی برای مدیریت هوشمندانه فضای مجازی و توسعه سواد دیجیتال ارائه می‌دهد.
نتیجه گیری: مواجهه جامعه ایران با این پدیده نیازمند بازتعریف راهبردی در سطوح فردی، اجتماعی و حکمرانی است. رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی نه‌تنها شیوه‌های ارتباطی افراد را دگرگون ساخته‌اند، بلکه تأثیرات عمیقی بر ابعاد مختلف زندگی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی سیاسی کشور گذاشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Sociology of Social Media and Virtual Space in Iran

نویسنده English

bita nouri
Department of Computer Engineering, National University of , Skills(NUS), Tehran, Iran
چکیده English

Abstract
Purpose: The aim of this study was to analyze the multidimensional impacts of social media and cyberspace on Iranian society.
Method: This research employed a mixed‑method approach (content analysis and survey), examining patterns of media consumption, identity transformations, the emergence of new forms of social movements, and the evolution of public discourse.
Findings: The results indicate that although these technologies have created opportunities for new modes of communication and civic engagement, they have also brought significant challenges such as the spread of misinformation, threats to privacy, and the deepening of social divides. By mapping these complex interactions, the study ultimately proposes policy-oriented strategies for the intelligent governance of cyberspace and the development of digital literacy.
Conclusion: The encounter of Iranian society with this phenomenon requires a strategic redefinition at individual, social, and governance levels. Social media and cyberspace have not only transformed interpersonal communication but have also exerted profound effects on various dimensions of social, cultural, and economic life.

کلیدواژه‌ها English

Sociology of Cyberspace
Individual and Collective Identity
Social Movements
Media Literacy
احمدی، م.، و رضایی، ع. (۱۴۰۲). "فضای مجازی و تغییرات هویتی در جوانان ایرانی: مطالعه موردی اینستاگرام". فصلنامه مطالعات اجتماعی ایران، ۲۷(۱۴۵-۶۲.
بلومر، ه. (۱۹۶۹). کنش متقابل نمادین: دیدگاه و روش. انتشارات پرنتیس هال.
بوردیو، پ. (۱۹۸۴). تمایز: نقد اجتماعی داوری‌های سلیقه. انتشارات هاروارد.
فلاح، ه.، و رستمی، ز. (۱۴۰۱). "اعتیاد به اینترنت و سلامت روان دانشجویان: بررسی در دانشگاه تهران". مجله روان‌شناسی اجتماعی، ۱۸(۲۷۰-۸۵.
فوکو، م. (۱۹۷۵). مراقبت و تنبیه: تولد زندان. انتشارات گالیمارد.
گافمن، ا. (۱۹۵۹). نمایش خود در زندگی روزمره. انتشارات دابل‌دی.
گرانووتر، م. اس. (۱۹۷۳). "قدرت پیوندهای ضعیف". مجله جامعه‌شناسی آمریکایی، ۷۸(۶۱۳۶۰-۱۳۸۳.
کریمی، س.، و نوری، ف. (۱۴۰۲). "تحلیل گفتمان اخبار جعلی در تلگرام: پیامدهای اجتماعی در ایران". فصلنامه علوم ارتباطات، ۱۰(۴۸۸-۱۰۵.
محمدی، پ. (۱۴۰۱). "نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی: بررسی موردی ایران". مجله جامعه‌شناسی سیاسی، ۱۲(۳۱۲۰-۱۳۸.
سازمان فناوری اطلاعات ایران(۱۴۰۲). گزارش سالانه وضعیت توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران. (منبع فرضی برای آمار)
صادقی، م. (۱۴۰۲). "تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر روابط خانوادگی در ایران: چالش‌ها و فرصت‌ها". نشریه جامعه‌شناسی خانواده، ۱۵(۳۱۱۰-۱۲۵.
هابرماس، ی. (۱۹۸۹). دگرگونی ساختاری حوزه عمومی. انتشارات ام‌آی‌تی.
واتس، دی. جی. (۲۰۰۳). شش درجه جدایی: علم یک عصر متصل. انتشارات نورتون. 

  • تاریخ دریافت 11 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 17 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 19 اردیبهشت 1404