فصلنامه رهیافتی در جامعه شناسی و توسعه

چکیده چکیده
مصرف‌گرایی سیاسی به عنوان یک پدیده نوظهور، افراد را قادر می‌سازد تا از طریق انتخاب کالاها و خدمات سازگار با ارزش‌های خود، در فرایندهای اجتماعی و سیاسی مشارکت کنند. این پدیده بر بازار متمرکز است و در جوامعی که جامعه مدنی قوی نیست، نمی‌تواند ظهور کند. پژوهش حاضر به بررسی ظهور مفهوم مصرف‌گرایی سیاسی در جامعه‌شناسی سیاسی می‌پردازد. این پژوهش به تبیین ماهیت، بسترها، اشکال و فرایند مصرف‌گرایی سیاسی به عنوان یک روش غیرنهادی در مشارکت سیاسی پرداخته و از روش اسنادی و کتابخانه‌ای استفاده شده است. جامعه آماری و نمونه‌گیری در آن وجود ندارد. ابزارهای جمع‌آوری داده‌ها شامل منابع کتابخانه‌ای و مقالات منتشر شده در اینترنت است. شیوه جمع‌آوری داده‌ها بر اساس فیش‌برداری بر مبنای سؤالات و اهداف پژوهش انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که مصرف‌گرایی سیاسی یکی از اشکال جدید مشارکت سیاسی است که در جوامع توسعه‌یافته رواج یافته است.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به طلاق عاطفی در بین زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر قائمشهر بود. روش پژوهش: پژوهش فوق، از نظر هدف، تحقیقی کاربردی است و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی و از نوع پیمایشی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه65 سوالی(محقق ساخته) است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مردان و زنان متأهل شهر قائمشهر می‌باشند که به منظور مشاوره خانوادگی به مراکز مشاوره این شهر مراجعه کرده‌اند که تعداد آن‌ها 1134 نفر بود. به منظور تعیین حجم نمونه در تحقیق حاضر از فرمول کوکران استفاده شد و حجم نمونه 288 نفر به دست آمد.یافته‌ها: نتایج نشان داد بین روابط فرا زناشویی زوجین و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 61 درصد)، بین سبک زندگی مدرن زوجین و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 63 درصد)، بین سطح فردی و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 59 درصد)، بین فرستایش سرمایه اجتماعی خانواده و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 69 درصد)، بین فرستایش سرمایه فرهنگی خانواده و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 67 درصد)، بین پایگاه اجتماعی- اقتصادی و طلاق عاطفی زوجین (با ضریب همبستگی 60 درصد) همبستگی معنی‌داری وجود دارد. نتیجه‌گیری: طلاق عاطفی یکی از آسیب‌هایی است که بسیاری از خانواده‌ها با آن مواجه هستند. فروپاشی پیوندهای زناشویی از برجسته‌ترین نمونه‌های تحولات مرتبط با خانواده امروزی است. ازاین‌رو، ضرورت بررسی عوامل مؤثر بر طلاق عاطفی هرچه‌بیشتر احساس می‌گردد.

چکیده هدف از پژوهش حاضر، بررسی و فهم جامعه شناسانه انجام کاشت ناخن در میان زنـان شهر قوچان اسـت. پژوهش با رویکرد کیفی و روش گراندد تئوری انجام شده است. ابزار استفاده شده برای گردآوری داده هـا، مصـاحبه نیمه ساخت یافته بوده است. جهت انتخاب افراد مصاحبه شونده از روش نمونه گیری هدفمند و برای تشخیص تعداد افراد از نمونه گیری نظری استفاده شده است. جامعه بررسی شده، زنان ساکن شهر قوچان انـد کـه تجربه کاشت ناخن داشته اند. تعداد نمونه بررسی شده 27 نفر از زنان 20ـ60 ساله است که تجربه کاشت ناخن داشته انـد. براسـاس یافته ها، شرایط علی این پژوهش، ترس از طردشدن و تصویر ذهنی منفی نسبت به دست هایشان بـوده اسـت . میـل بـه زیبـایی (وابرازگرایی بدنی) پدیده محوری پژوهش است که در بستر ارزشهای اجتماعی و شـرایط خـانوادگی اتفـاق افتـاده است. محدودیت های اجتماعی و حس تعارض شرایط و مداخله گری تبلیغات و ترغیب دیگـران بـه کاشت ناخن شـرایط تسهیل گر این پدیده است. پیامدها و آثار مطالعه عمل کاشت ناخن در این پژوهش، افزایش اعتمادبه نفس، صـرفه جـویی در زمان و صرفه جویی اقتصادی است. در شرایط جامعه ای رو به تغییر که زنان چندان جایگاهی در امور اجتماعی ندارند و محدودیت های متعددی اعمال میشود، بدن یکی از ابزارهای بسیار موثر در ابراز و نمایش خود میگردد.

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت در جامعه شناسی اسلامی و جامعه شناسی غربی با تمرکز بر آرای شهید مرتضی مطهری و مایکل والزر بود. برای دستیابی به الگوی عدالت از دیدگاه این دو متفکر، سه معرفت «فلسفی» (شامل معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و هستی‌شناسی)، «پارادایمی» و «علمی» (شامل نظریه و مدل) در نظر گرفته‌ شده و داده‌ها گردآوری و با استفاده از روش تطبیقی، تحلیل شدند. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد باوجود اشتراکات دو متفکر در اهمیت دادن به جامعه و اجتماع در تلقی از مواهب اجتماعی و اصول توزیع آن، شهید مطهری حقوق جامعه را نسبت به حقوق افراد مقدم می‌داند و با نسبی‌گرایی و تکثرگراییِ حداکثری در مواهب و اصول توزیع موافق نیست. وی همچنین ‌برخلاف رویکرد والزر معتقد به وجود برخی از ادراکات جهان‌شمول و ثابت در عدالت است. از طرف دیگر والزر با احصای حوزه‌های جزئی یازده‌گانه از عدالت (عضویت،‌ امنیت و رفاه، پول و کالا، منصب، کار سخت، اوقات فراغت، آموزش، خویشاوندی و عشق، تشخیص و رسمیت، فیض الهی و قدرت سیاسی)، به حفظ استقلال هر حوزه از «سلطه» و «انحصار» تأکید دارد؛ اما شهید مطهری با بیان سه حوزه‌ی کلی از عدالت (عدل الهی، عدالت فردی و عدالت اجتماعی) قائل به وجود رابطه‌ی «همه‌جانبه» تأثیر میان آن‌ها در ساختاری است که عدل الهی زیربنای عدالت بشری و عدالت فردی زیربنای عدالت اجتماعی است.

چکیده رشد شتابان داده‌های کلان و توسعه الگوریتم‌های یادگیری ماشین در سال‌های اخیر، زمینه‌ساز انقلاب مفهومی و روشی قابل‌توجهی در حیطه جامعه‌شناسی شده است. این پژوهش با معرفی و پیاده‌سازی یک چارچوب نوآورانه مبتنی بر یادگیری انتقالی و گردآوری داده‌های چند محیطی، به‌صورت ترکیبی پتانسیل الگوریتم‌های مدرن را در تحلیل مسائل اجتماعی در بسترهای گوناگون فرهنگی و اقتصادی موردبررسی قرار می‌دهد. برخلاف مطالعات پیشین که عمدتاً محدود به یک جامعه یا مجموعه‌داده خاص بوده‌اند، رویکرد پیشنهادی با بهره‌گیری از ترکیب مدل‌های یادگیری نظارت شده و انتقالی، امکان تعمیم‌پذیری یافته‌ها را از یک جامعه به جامعه‌ای دیگر فراهم می‌کند. داده‌ها از منابع متنوع بین فرهنگی گردآوری و پس از پیش‌پردازش تطبیقی، الگوریتم‌هایی مانند جنگل تصادفی، شبکه عصبی، ماشین بردار پشتیبان و رگرسیون لجستیک بر روی آن‌ها اعمال شد. نتایج، نه‌تنها عملکرد بالاتر الگوریتم‌ها را در محیط‌های ناهمگن اجتماعی نشان می‌دهد، بلکه ارتباط میان متغیرهای فرهنگی، اقتصادی و تفسیر اجتماعی مدل‌های پیش‌بینی را نیز برجسته می‌کند. نوآوری‌های این پژوهش در استفاده از یادگیری انتقالی، اعتبارسنجی بین جامعه‌ای و تحلیل حساسیت فرهنگی الگوریتم‌ها است که می‌تواند مسیر جدیدی برای مطالعات داده‌محور در جامعه‌شناسی باز کند و زمینه‌ساز سیاست‌گذاری‌های مبتنی بر داده و عدالت اجتماعی قرار گیرد.

چکیده در ایران نفت به عنوان ستون فقرات درآمدهای اقتصادی، بر تحولات اجتماعی گوناگون از جمله تحرک اجتماعی و توسعه پایدار اثر می‌گذارد.در کشورهای دارای وفور منابع خدادادی مانند ایران، درآمد حاصل از منابع طبیعی، به دلایل مختلفی از جمله عدم مدیریت صحیح درآمدها، می‌تواند با تاثیرگذاری بر شرایط اجتماعی و اقتصادی به عنوان مانعی برای توسعه پایدار تبدیل گردد. بنابراین نفت هم می‌تواند عامل رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی باشد و هم می تواند مانع آن باشد. هدف پژوهش حاضر تحلیل جامعه شناختی ابعاد توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی در صنعت نفت و گاز کشور بود. این پژوهش مروری- توصیفی به بررسی مرور ادبیات از بین کلیه مطالعات انجام‌شده در ارتباط با تحلیل جامعه شناختی ابعاد توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی در صنعت نفت و گاز کشور در طی 10سال اخیر (از سال 1393 تا سال 1403) پرداخته که با روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شده بودند. پس از جستجوی اولیه از مقالات و پایان نامه‌های مرتبط با موضوع و غربالگری آنها، تعداد 12 مقاله انتخاب و بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که شاخص‌های مشارکت مردمی، تحولات درآمد نفت و رشد شهرنشینی، حکومت داری و شفافیت، تغییرات معیشتی، سبک زندگی، دگرگونی ارزش‌ها و هنجارها، مشکلات زیست محیطی، نابرابری‌های اجتماعی- اقتصادی صادرات نفت، ضعف مهارت‌های شغلی و تشدید نابرابری، برنامه‌های اقتصادی و عمرانی مبتنی بر درآمد نفت از مهمترین عوامل تأثیر گذار بر توسعه اقتصادی و اجتماعی پایدار در صنعت نفت و گاز کشور می باشند.