فصلنامه رهیافتی در جامعه شناسی و توسعه

چکیده این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی محتوای کتاب موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران اثر احمد اشرف، به بررسی ساختاری علل تاریخی توسعه‌نیافتگی سرمایه‌داری صنعتی در ایران می‌پردازد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است که با بهره‌گیری از مفاهیم برگرفته از نظریه‌های نهادگرایی تاریخی، توسعه وابسته و دولت توسعه‌گرا، به کدگذاری و استخراج مضامین کلیدی از متن کتاب پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که موانع رشد سرمایه‌داری در ایران را می‌توان در دو سطح «موانع داخلی» (شامل ساختار عشیره‌ای، ناامنی اقتصادی و سیاسی و ساختارهای اجتماعی بازدارنده) و «موانع خارجی» (مانند استعمار، نفوذ اقتصاد جهانی و سرمایه‌گذاری اقتصادی ناکارآمد) طبقه‌بندی کرد. این دو دسته از عوامل در قالب یک چرخه بازتولید وابستگی ساختاری عمل کرده‌اند که مانع شکل‌گیری طبقات تولیدگر و نهادهای کارآمد شده‌اند. مقایسه تطبیقی با تجربه کشورهای ترکیه و هند نشان می‌دهد که ضعف در اراده اصلاح نهادی و فقدان دولت توسعه‌گرا، از عوامل تمایز ایران با این کشورهاست. در تحلیل نهایی، پژوهش حاضر ضمن تأیید غنای تاریخی اثر اشرف، بر کاستی‌های نظری و غفلت از امکان‌پذیری اصلاح ساختارها نیز تأکید دارد. این مطالعه با نگاهی به تداوم تاریخی موانع توسعه در ایران، ضرورت بازاندیشی در نهادهای سیاسی و اقتصادی کنونی را برجسته می‌سازد.

چکیده زمینه و هدف: فرهنگ هر ملتی سبب دوام و سلامت آن است. ایران نیز با برخورداری از فرهنگی غنی و پیشینه‌ای تاریخی پربار، برای ‏تحقق ثبات و اقتدار ملی، به فرهنگ اصیل خود وابسته است. این پژوهش در پی آن است تا با رویکردی تفسیری، اثرات فرهنگ ملی ایران ‏را بر امنیت و سلامت جامعه‌ی ایرانی روایت کند.‏
روش و مواد: نگاه نظری پژوهش مبتنی بر رویکرد خردگرایانه و منطبق با تحقیقات پیشین و مشاهدات و تجربه‌ی زیسته است. روش ‏پژوهش بر اساس هدف بنیادی و از منظر جمع‌آوری داده‌ها روش توصیفی می‌باشد.‏
یافته‌ها: استیلای مذهب بر همۀ شئون حاکمیتی و حکمرانی کشور ازجمله شئون سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باعث شده ‏است، بسیاری از بخش‌های فرهنگ ایرانی نادیده گرفته شود. این مطالعه سعی دارد تا بیان کند که نادیده‌گرفتن فرهنگ، آیین‌ها و ‏سنت‌های ایرانی باعث خسران زیاد به امنیت و سلامت جامعه ایرانی می‌شود و دست پنهان فرهنگ از این خسران جلوگیری می‌کند و ‏باعث بازتولید آن می‌شود. فرهنگ ملی در انسجام ملی و حفظ تمامیت ارضی ایران مؤثر است.‏
نتیجه‌گیری: تقویت و توجه به فرهنگ ملی و ایرانی، باعث افزایش اقتدار و چهره‌ی مطلوب جهانی ایران می‌شود. اشتراک‌های فرهنگی و ‏آیین‌های فراگیر، می‌تواند امنیت، صلح و دوستی و سلامت اجتماعی را برای ایران به‌همراه داشته باشد.‏

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی جامعه شناختی تاثیر سبک زندگی بر توسعه فرهنگی و اجتماعی در کلان شهر تهران بود. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود. نمونه مورد مطالعه 384 نفر از شهروندان تهرانی ساکن مناطق شمال، جنوب، مرکز، شرق و غرب تهران هستند که با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از دو پرسشنامه‌39سوالی سبک زندگی (محقق ساخته) و پرسشنامه 44 سوالی توسعه فرهنگی و اجتماعی (محقق ساخته) استفاده گردید. که روایی و پایایی آن به ترتیب 92/0 و 90/0 و 89/0 و 91/0 سنجیده شد. تمام تجزیه و تحلیل‌های آماری از طریق نرم افزارهای ‌کامپیوتری SPSS و LISREL انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد سبک زندگی بر توسعه فرهنگی در کلان شهرتهران تأثیر معنی‌داری دارد. سبک زندگی بر توسعه اجتماعی در کلان شهر تهران تأثیر معنی‌داری دارد. نتیجه‌گیری: سبک‌های زندگی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی اجتماعی روزمره در جهان مدرن هستند و نقش اساسی در تعاملات اجتماعی و در نتیجه توسعه فرهنگی و اجتماعی دارند.

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان بود. روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی- توسعه‌ای و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه روستاییان 6 روستای گردشگر پذیر بخش ماهان شهرستان کرمان بود به تعداد (7656) نفر، که از این تعداد 366 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی استفاده شد.روایی و پایایی پرسشنامه به ترتیب 93/0 و 90/0 سنجیده شد. جهت شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها از هر دو ماتریس ارزیابی عوامل بیرونی(EFE) و دورنی (IFE) و جهت شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی از ماتریس SWOT استفاده شد. همچنین برای تعیین اولویت معیارها و زیرمعیارهای تحقیق از مدل فرایند تحلیل سلسله‌ مراتبی موسوم به AHP استفاده شد. یافته‌ها: نتایج حاصل از ماتریس سوات نشان می‌دهد بین عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری روستایی در بخش ماهان شهرستان کرمان رابطه معنی‌داری وجود دارد. نتیجه‌گیری: گردشگری از مهمترین فعالیت‌های انسان معاصر است که همراه با بوجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و روش زندگی انسان‌ها را دگرگون می‌سازد.

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررسی جامعه شناختی عوامل اجتماعی،فرهنگی و اقتصادی مؤثر بر قانون‌گریزی موتور‌سیکلت سواران شهر مشهد بود. روش پژوهش حاضر توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود.جامعه‌آماری این پژوهش شامل(384) نفر از رانندگان‌(راکبین) موتورسیکلت که با توجه به شاخص‌ها و معیارهای کارشناسان پلیس راهنمایی و رانندگی، قانون‌گریز شناخته شده بودند می باشند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و طبق فرمول کوکران انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از دو پرسشنامه‌23سوالی عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی موثر بر قانون گریزی (محقق ساخته) و پرسشنامه 8 سوالی قانون‌گریزی استفاده گردید. که روایی و پایایی آن به ترتیب 87/0 و 89/0 و 91/0 و 93/0 سنجیده شد. تمام تجزیه و تحلیل‌های آماری از طریق نرم‌افزارهای ‌کامپیوتریSPSS و LISREL انجام گرفت. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان داد که 1- بین عوامل اجتماعی موثر بر قانون‌گریزی موتور‌سیکلت سواران شهر مشهد رابطه معنی‌داری وجود دارد.2- بین عوامل فرهنگی موثر بر قانون‌گریزی موتور سیکلت سواران شهر مشهد رابطه معنی‌داری وجود دارد.3- بین عوامل اقتصادی موثر بر قانون‌گریزی موتور‌سیکلت ‌سواران شهر مشهد رابطه معنی‌داری وجود دارد.که باتوجه به نتایج پژوهش، پیشنهاداتی نیز ارائه گردید.

چکیده چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تحلیل جامعه شناختی رابطه توسعه پایدار اجتماعی با خط مشی‌های فرهنگی با توجه به نقش میانجی حقوق شهروندی در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی بود.روش: روش پژوهش حاضر توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کارکنان دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی می‌باشند به تعداد (270) نفر، که از این تعداد 159 بر اساس روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و طبق فرمول کوکران به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده‌ها از سه پرسشنامه‌ توسعه پایدار اجتماعی (محقق ساخته)، پرسشنامه‌ خط مشی‌های فرهنگی (محقق ساخته)، و پرسشنامه حقوق شهروندی(محقق ساخته) استفاده گردید. که روایی و پایایی آن به ترتیب 93/0 و 90/0، 91/0 و 89/0 و 86/0 و 88/ سنجیده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چند گانه و مدل یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS22 استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد بین توسعه پایدار اجتماعی با خط مشی‌های فرهنگی با توجه به نقش میانجی حقوق شهروندی در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی رابطه معنی‌داری وجود دارد. بین توسعه پایدار اجتماعی با خط‌مشی‌های فرهنگی در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی رابطه معنی داری وجود دارد. نتیجه گیری: توسعه پایدار اجتماعی با تأکید بر خط مشی‌گذاری‌های فرهنگی و همچنین حقوق شهروندی بر جوامع مدرن در ابعاد مختلفی همچون بهبود کیفیت زندگی، کاهش نابرابری ها، و افزایش مشارکت عمومی تأثیرات بسیار زیادی می‌گذارد.